Merlot'un (merlo) tarihi, kökenini Bordeaux bölgesinden almaktadır. Adını, olgun üzümleri yemeyi seven Merlot isimli kuşlardan alır. Özellikle 18. yüzyılda popülerlik kazanarak Cabernet Sauvignon'dan sonra dünya genelinde en yaygın yetiştirilen ikinci üzüm çeşidi oldu. Merlot, Bordeaux'nun en yaygın yetiştirilen üzüm çeşididir.
Bu tür, tomurcuklarını erken açma özelliğine sahiptir; ancak olgunlaşma süreci Cabernet Sauvignon'dan daha hızlı gerçekleşir. Erken tomurcuk açması, üzümleri don riskine karşı açık hale getirir. Ayrıca çiçeklenme sırasında soğuk hava meydana gelirse, meyve tutumunda zayıflıklar ortaya çıkabilir. Aşırı coşkun bir tür değildir, ancak çok hızlı bir şekilde yoğun bir kanopi oluşturabilir. Bu nedenle genellikle bölünmüş örtü terbiye sistemleri (divided canopy training system) önerilir.
Bordeaux'da, Merlot'un yumuşak yapısı Cabernet Sauvignon'un keskinliğini azalttığından sık sık harmanlarda kullanılır. Özellikle Bordeaux bölgesinde üretilen şaraplarda bu harmanlama sıkça tercih edilir. Merlot ve Cabernet Sauvignon'un birleştirilmesi, her iki üzüm çeşidinin özelliklerini dengelemek ve birbirlerini tamamlamak için sıkça tercih edilen bir uygulamadır. Cabernet Sauvignon, daha güçlü bir yapı, yüksek asidite ve belirgin tanenlere sahiptir. Merlot ise Cabernet Sauvignon'a göre daha yumuşak yapısı ve düşük tanen seviyeleriyle bilinir. Bu birleşim, Merlot'un yumuşatıcı etkisiyle Cabernet Sauvignon'un sert özelliklerini dengeleyerek, daha kompleks, dengeli ve uzun ömürlü bir şarap elde edilmesine olanak tanır. Cabernet Sauvignon'un koyu renkleri ve güçlü yapısı, Merlot'un meyvemsi ve kadifemsi dokusunu mükemmel bir şekilde tamamlar.
Şaraplarda genellikle karadut, olgun böğürtlen, erik ve ahududu gibi zengin meyve aromaları ön plandadır. Ayrıca, tütün, defne yaprağı ve baharatsı aromalar bu meyve tatlarına eşlik ederek kompleks bir yapı oluşturur. Dünya genelindeki en iyi örneklerde, meşe fıçılarda olgunlastirmadan kaynaklanan vanilya, karanfil, hindistan cevizi aromaları da bu şarapta keşfedilebilir. Merlot'un özgün karakteri, yaşlandıkça çikolatalı ve hatta tütün aromalarıyla zenginleşmesiyle ortaya çıkar. Bu özellikler, şarabın olgunlaşmasıyla birlikte kompleks bir yapı kazandığını gösterir.
Klasik Bordeaux şarapları, Médoc, Sauternes, St-Émilion, Pomerol ve Pessac-Léognan gibi bölgelerinde üretilir. Bordeaux’daki kırmızı şarap çeşitleri genellikle topraksı ve baharatlı bir karaktere sahiptir. Geleneksel üreticiler olgunlaşma döneminde meşe fıçıları kullanır ve bu şaraplar 30 yıla kadar olgunlaşabilir. Haut Médoc, Pauillac, St-Julien ve Margaux bu tarzın önde gelen temsilcileridir. Genellikle Merlot ve Cabernet Sauvignon birlikte harmanlanır. Merlot, Cabernet Sauvignon’ın sert asiditesini ve tanin seviyesini yumuşatmaya yardımcı olurken, aynı zamanda zengin ve yağlı bir özellik katar.
Fransa dışında, İtalya'da Trentino-Alto Adige, Friuli-Venezia Giulia ve Toskana bölgelerinde oldukça yaygın olarak üretilir. Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nde, özellikle Napa Valley'de (Cabernet Sauvignon'dan sonra) ve Sonoma bölgesinde en yaygın olarak yetiştirilen üzüm çeşididir.
20. yüzyılın ortalarından itibaren beyaz şarap üretim tekniklerinin gelişmesiyle sadece kırmızı değil, aynı zamanda "Beyaz Merlot" üretimi de başlamıştır. Geleneksel Merlot, üzüm şıralarının kabuklarıyla 14-21 gün boyunca makerasyona tabi tutularak üretilirken, Beyaz Merlot'un üretiminde bu süre kısalmaktadır. Kabuklar birkaç saat sonra çıkarılır ve hafif pembe renkte ve daha az tanene sahip bir şarap üretilir.
Bu üzümden yapılan şaraplar genellikle yüksek bir yaşlandırma kapasitesine sahip değildir. Yaşlanma sürecinde genellikle meyvemsi aromalarını kaybeder ve daha çok otsu tatlar öne çıkmaya başlar. Cabernet Sauvignon ile karşılaştırıldığında, bu üzüm daha yüksek şeker seviyesine sahipken, malik asit seviyesi daha düşüktür.